کد خبر : 26294
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱ فروردین ۱۳۹۷ - ۵:۴۲
387 بازدید بازدید

آموزش و پرورش پژوهش محور

آموزش و پرورش پژوهش محور

پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، به منظور گسترش فرهنگ «پژوهش» درجامعه و ارج نهادن به مقام شامخ «پژوهشگران»، ۲۵‬ آذر از سوی «شورای فرهنگ عمومی» کشور به نام «روز پژوهش» نام‌گذاری شد. وزارت «علوم، تحقیقات و فناوری» نیز از سال۱۳۷۹‬چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفته پژوهش نام‌گذاری کرد. علت نامگذاری چنین روزی

پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، به منظور گسترش فرهنگ «پژوهش» درجامعه و ارج نهادن به مقام شامخ «پژوهشگران»، ۲۵‬ آذر از سوی «شورای فرهنگ عمومی» کشور به نام «روز پژوهش» نام‌گذاری شد. وزارت «علوم، تحقیقات و فناوری» نیز از سال۱۳۷۹‬چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفته پژوهش نام‌گذاری کرد.
علت نامگذاری چنین روزی این است که در این روز، مردم با اهمیت پژوهش، نقش، جایگاه و تاثیر آن در اداره سازمان‌ها، اداره کشور و جامعه و بهبود وضع زندگی شهروندان آشنایی بیشتری پیدا کنند و از زاویه‌ای دیگر در جریان کارکرد موسسات، سازمان‌ها و مجموعه‌هایی که ماهیت وظایفشان، پژوهشی است قرار گیرند. این روز هم چنین فرصتی است تا مردم و دوستداران علم و پژوهش با یکدیگر به تعامل بپردازند و مردم بیشتر در جریان فعالیت‌های پژوهشی انجام شده در بخش‌های گوناگون کشور قرار گیرند.
نظام تعلیم وتربیت رسمی کشورنیز با پوشش تحصیلی برای قریب به ۱۴ میلیون دانش آموز و با همکاری بیش از یک میلیون فرهنگی سهم بزرگی در نهادینه کردن فرهنگ پژوهش در کشور دارد. به عبارت دیگر با احتساب تعداد اعضای خانواده های
آنان تقریبا نیمی از جمعیت ایران مستقیما با
امر آموزش در ارتباط هستند و با موضوع آموزش ارتباط دوسویه ای دارند لذا بررسی ابعاد مختلف آموزش هرچند گذرا می تواند به شناخت ما از وضعیت آموزشی جامعه خویش کمک کند.
۱- آموزش پایه: کشورهایی که امروزه به عنوان توسعه یافته شناخته می شوند از قرون قبل به امر آموزش پایه اهتمام ورزیده اند. آنها قبل از اینکه به طور جدی وارد آموزش متوسطه و عالی شوند، آموزش ابتدایی و به معنای دقیق تر مبارزه با بی سوادی را وجهه همت خویش قرار داده اند به طوری که در بسیاری از این کشورها بی سوادی به طریق ملموسی از اوایل قرن ۱۹تا اواسط آن
ریشه کن شده واین ویژگی شرط لازم را برای ساختن
جوامعی نو و صنعتی وتوسعه یافته فراهم نمود. امروزه ثابت شده است که سرمایه گذاری در آموزش پایه و ابتدایی بیشترین بازده اقتصادی و اجتماعی را دارد. برای فهم این مسئله کافی است به یکی از کارکردهای مهم آموزش توجه کنیم.
انسان موجودی است اجتماعی و به میزانی که فرد بتواند خود را با جامعه تطبیق دهد کارایی اجتماعی او نیز افزایش می یابد. ولی اجتماعی شدن فرد از طریق شیوه های گوناگون محقق می شود. نهاد خانواده
یکی از مراکز مهم و موثر در اجتماعی کردن فرد است. خانواده ارزشها و رفتار مطلوب اجتماعی را طی زمان و از کودکی به فرد آموزش می دهد. با تحول جوامع و بزرگ شدن آنها امکان انتقال مجموعه هنجارها و ارزشها و رفتار اجتماعی که فرد لازم است آنها را یادبگیرد تا با جامعه تطابق پیدا کند به تنهایی از طریق خانواده میسر نیست، لذا کتاب، نوشته‌جات، مدرسه، دانشگاه و وسایل ارتباط جمعی این نقش را بر عهده می گیرند.
۲- هزینه های آموزش: قبلادو گونه مدارس وجود داشت؛ مدارس دولتی و ملی. مدارس ملی که شهریه اخذ می کردند خود به دو گروه غیررسمی تقسیم می شدند. بعضی از آنها برای کسانی بود که اهل درس وتحصیل نبودند و…
صرفا پولی می پرداختند تا فرزندانشان بالاخره مدرکی اخذ کنند، بعضی نیز از کیفیت آموزشی بالایی برخوردار بودند؛ لیکن در میان مدارس دولتی نمونه های فراوان مشاهده می شد که شاهد کیفیت آموزشی خوب، فضای آموزشی مناسب ومعلمان باتجربه در آنها بودیم. بعد از انقلاب کلیه مراکز آموزشی، دولتی رایگان شد و این مسئله در قانون اساسی نیز قید شد. ولی با کاهش درآمدهای نفتی و نیز مخارج عظیم جنگ، فشار مالی به آموزش ابتدایی و متوسطه افزایش یافت و عده‌ای درصدد تاسیس مدارس غیرانتفاعی برآمدند، گرچه در ابتدا با مقاومت های زیادی مواجه شد، لیکن در نهایت تصویب گردید و طی چند سال اول رشد چشمگیری داشت ولی به مرور این رشد کم شده به طوری که اهداف برنامه های توسعه نیز در این بخش بسیار ناچیزتر از مقادیر پیش بینی شده محقق شد.
ادامه این وضع برای مدارس دولتی چندان دوام نداشت زیرا با تاسیس مدارس نمونه مردمی که همان دولتی با شهریه ای کمتر از مدارس غیردولتی است، نوع جدیدی از مدارس ظهور کرد که دانش آموزان برتر و ضمنا پولدارتر از عموم مردم و کم پول تر از طبقات خاص را به خود جذب کرد و در نتیجه مجموعه مدارس دولتی “غیرنمونه مردمی” وضع نامطلوب تری را نسبت به گذشته پیدا کرده است و امر آموزش به سوی طبقاتی شدن می رود البته مدارس نمونه مردمی که انتظار می رفت رقیب جدی برای مدارس غیرانتفاعی محسوب شوند به تدریج حذف شد.
آنچه مورد سوال است تنها وضعیت فعلی نیست بلکه روند چند سال گذشته به لحاظ تامین هزینه‌های آموزشی برای بخش اعظم جوانان با استعداد این کشور حکایت از وضعیت امیدوارکننده‌ای در آینده نیز نمی کند.
بعضی ها خیال می کنند که این حرفها به منزله آن است که اگر لازم باشد برای تحقق برابری آموزشی حتی سطح آموزش را برای همه دانش‌آموزان و مدارس پایین آورد، در حالی که چنین برداشتی نوعی مغالطه است. بحث ما این نیست که باید سطح آموزش برای همه مدارس بالارود واگر چنین نشود همان بهتر که همه آنها در سطوح آموزشی پایین بمانند، زیرا وقتی که امکانات وجود ندارد ومحدودیت است چاره ای نیست که بخشی از مدارس با افت کیفی آموزشی مواجه شوند، ولی بحث در این است که افزایش کیفیت برای عده ای اگر مشروط به پرداخت پول از طرف خانواده ها باشد میلیون ها خانوار کم درآمد ایرانی برای تامین آموزش فرزندان با استعدادشان نمی توانند کیفیت لازم را تامین کنند واین به منزله اتلاف نیروهای انسانی است.
۳- آموزش متوسطه: در ایران وشاید بسیاری از کشورهای جهان سوم به گونه ای طراحی شده است که اجبارا دانش آموز را مشتاق به ادامه تحصیل در آموزش عالی می کند و این اشتیاق الزاما از باب دوست داشتن علم و تحصیل نیست بلکه به واسطه آن است که آموزش متوسطه برای ورود به بازار کار ناکافی است. تحقیقات انجام شده در میان جوانان نشان می دهد که اکثر آنان آینده خود را تنها در صورتی روشن می بینند که در دانشگاه و آن هم یک رشته خوب قبول شوند. در آموزش عالی نوعی گرایش شدید به ادامه تحصیل وجود دارد. در یک نظرخواهی از دانشجویان معلوم شد که نزدیک به ۷۰ درصد آنان تصمیم به ادامه تحصیل دارند. این حرکت منجر به تقویت کمی وحتی کیفی سطوح آموزشی بالای جامعه و تضعیف سطوح آموزشی میانه می شود. در نهایت سطوح بالای آموزشی چنان که باید و شاید نمی‌توانند وظایف و نقش خود را در جامعه ایفا کنند. این معضل همان است که از آن به نخبه‌گرایی آموزشی یاد می کنند یعنی به جای تاکید متناسب بر ساخت هرم آموزشی که طبعا باید تعداد آموزش دیدگان متوسط و کارآمد بسیار بیشتر از سطوح میانی آموزش عالی و آنان هم بیشتر از سطوح بالاتر آموزش عالی باشد، بر سطوح بسیار بالای آموزش عالی و تربیت نخبگان تاکید می شود بدون اینکه فارغ التحصیلان سطوح میانی آموزشی به تعداد مناسب وجود داشته باشد.
۴- آموزش عالی وتحصیلات تکمیلی: مهمترین تحول در چند سال اخیر رشد بسیار سریع در تعداد دانشجویان است به طوری که سالانه به طور متوسط حدود ۴۰ درصد رشد داشته ایم. این افزایش همراه با توسعه فضا و امکانات آموزشی و تعداد اساتید نبوده است لذا به طور طبیعی به افت کیفی فارغ التحصیلان منجر می شود البته شاید به عنوان یک سیاست نباید همواره از افزایش کیفیت به قیمت کاهش کمیت دفاع کرد ولی درکنار این رشد کمی لازم است بعضی جزیره های کیفیت را نیز ایجاد کرد تا فعالیت های پژوهشی و آموزشی سطوح پیشرفته نیز در آنجا رشد کند و این امر به معنای نخبه گرایی که در قسمت بالاگفته شد نیست.
۵- ضعف نظام آموزشی: مهمترین ضعف نظام آموزشی ما نیز تاکید بر محفوظات به جای یادگیری و فهم است. احساس می شود که معدل دانش آموزان دبیرستانی نسبت به گذشته افزایش یافته است و چه بسیار دانش آموزانی که با معدل‌های ۱۹ و ۲۰ مشاهده می شوند؛ چیزی که در گذشته نادر بود ولی از طرف دیگر احساس می شد که این معدل‌ها برحسب محفوظات افراد حاصل شده و معلومات آنان کمتر از گذشته است گرچه برای اثبات این تفاوت فعلادلایل علمی وجود ندارد لیکن نظر اساتید و معلمان و اظهار تاسف از پایین آمدن سطح آموزشی می تواند شاهدی بر این مدعا باشد.
متاسفانه در دانشگاه ها هم همین مشکل وجود دارد. سوالات امتحانی بعضی از اساتید به گونه‌ای طراحی می شود که دانشجو باید مطالب کلاس او را حفظ کرده باشد واگر ذره ای پا را از محفوظات کلاس بیرون بگذارد با نمره منفی مواجه می شود واین امر دانشجو را از فکر کردن دور کرده و به حفظ کردن می کشاند.
۶- پژوهش: پیشرفت علوم مرهون پیشرفت تحقیقات و پژوهش مبتنی بر روش تحقیق یا متدولوژی آن علم است و نقش پژوهش در پیشبرد و توسعه کلیه جوامع در حال توسعه و پیشرفته در دنیای امروز بر کسی پوشیده نیست. پژوهش به ویژه در سطوح بالاتر تحصیلی چیزی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. سهم بودجه تحقیقات در تولید ناخالص داخلی کشور بسیار اندک است لیکن مسئله اصلی ضرورت وجود روحیه علمی است، روحیه ای که قبول کند پدیده های جامعه اعم از سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پدیده های پیچیده ای هستند و برنامه ریزی برای آنها صرفا پس از پژوهش و تحقیق میسر است و از فکر یا چند نفر معدود خارج است. باید پذیرفت که پدیده های خارجی چندان که انتظار می رود به میل و اراده ما نیستند و واقعیت هایی قابل شناسایی دارند، هنگامی که این روحیه ایجاد شد هم از تحقیقات موجود به نحو مطلوب استفاده می شود و هم بودجه و امکانات تحقیقات بعدی و بیشتری فراهم خواهد شد ولی برای رسیدن به این نقطه باید مراحل زیادی را پشت سر گذاشت.
۷- آمار و اطلاعات: یکی از مشخصات جامعه علمی امروز جهان وجود آمار و اطلاعات روز است که به راحت ترین شکل در اختیار محققان قرار می گیرد.آنان که قصد تحقیق در این کشور دارند به خوبی می دانند که برای دسترسی به یک آمار صحیح چه موانع سختی را باید بگذرانند و رنج چه کاغذبازی‌ها و نامه نگاری هایی را تحمل کنند. به عبارت دیگر تولید آمار و اطلاعات در جامعه ما بر اساس حداقل استانداردهای علمی نیست در حالی که می‌توانیم به این نقطه برسیم و از طرف دیگر آنچه هم که هست به سهولت در دسترس قرار نمی گیرد. البته فعالیت های بعضی مراکز از جمله مرکز آمار مفید فایده است ولی عموما رافع نیازهای وسیع تحقیقات نیست.‬‬
آموزش وپرورش در دولت یازدهم با استنادبه اسناد بالادستی و اجرای متوازن سند تحول بنیادین و درراستای نهادینه کردن فرهنگ پژوهش وآموزش کار علمی دروس جدیدی مانند درس تفکروپژوهش را دانش آموزان مقطع ابتدایی و برای مقطع متوسطه دوم، ۵ درس جدید با عنوان های هنر، سبک زندگی، انسان و محیط زیست، تفکر و سواد رسانه‌ای، بهداشت و سلامت ارائه می‌کند و تاحدودی توانسته است آموزش وپرورش ازحالت حافظه محوری به سمت پژوهش محوری سوق داده واین آغازراهی پرپیچ وخمی است که ادامه آن به توجه ویژه دولت، مجلس شورای اسلامی و دیگرنهادهای مسئول بستگی دارد و اکنون که بحث رسدگی به بودجه درمجلس شورای اسلامی مطرح است باید سهم بودجه های پژوهشی آموزش وپرورش منفک از بودجه جاری این نهاد وبه صورت پایدار لحاظ شود. دراین میان برای اینکه درجامعه فرهنگ پژوهش و نگاه علمی به تحقیقات به عنوان یک رویکرد مدیریتی نهادینه شود هیچ راهی سهل‌الوصول تر از اهمیت ونقش آموزش وپرورش پژوهش محور در توسعه همه جانبه کشور به ذهن متبادر نمی شود.

 

آفتاب یزد

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین خبرها

یادداشت

تبلیغات استخدام معلم تابناك وب تبلیغات تبلیغات تابناك وب