یادداشت



کدخبر : 20639


گرفتن پول از خانواده‌ها توجیه قانونی ندارد



در تاریخ ۱۵ آبان ۹۶ در گروه اندیشکده آموزش و پرورش که گروهی متعلق به برخی از فرهنگیان بروجرد است، گفت‌وگویی درباره «خصوصی‌سازی آموزش و پرورش» انجام گرفت که پاسخ‌دهنده به پرسش‌ها، من بودم. در ادامه، این پرسش و پاسخ‌ها را می‌خوانید: شما با آموزش و پرورش دولتی موافق هستید یا خصوصی ؟ لطفاً دلایل […]



یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ - ۳:۲۶ --
تعداد بازدید: 227 بازدید

در تاریخ ۱۵ آبان ۹۶ در گروه اندیشکده آموزش و پرورش که گروهی متعلق به برخی از فرهنگیان بروجرد است، گفت‌وگویی درباره «خصوصی‌سازی آموزش و پرورش» انجام گرفت که پاسخ‌دهنده به پرسش‌ها، من بودم. در ادامه، این پرسش و پاسخ‌ها را می‌خوانید:
شما با آموزش و پرورش دولتی موافق هستید یا خصوصی ؟ لطفاً دلایل خود را مطرح کنید؟
شخصاً با آموزش و پرورش دولتی موافقم به این معنا که دولت و حاکمیت موظف است آموزش و پرورش رایگان کیفی را در اختیار همه بچه‌ها و خانواده‌ها قرار دهد. خصوصی‌سازی آموزش و پرورش و پولی کردن آن، راه بهسازی آموزش و پرورش نیست و به نظر من به افزایش کیفیت آموزش نمی‌انجامد. خصوصی‌سازی آموزش پیامدهای منفی بسیاری دارد.
بر اساس‌ اصل‌ سی‌ام‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ که‌ اظهار می‌دارد:«دولت‌ موظف‌ است‌ وسایل‌ آموزش‌ و پرورش‌ رایگان‌ را برای‌ همه‌ ملت‌ تا پایان‌ دوره‌ متوسطه‌ فراهم‌ سازد و وسایل‌ تحصیلات‌ عالی‌ را تا سر حد خودکفایی‌ کشور به‌طور رایگان‌ گسترش‌ دهد.» آیا مجوزی برای اخذ وجه از اولیای دانش‌آموزان به عنوان شهریه وجود دارد؟ آیا تصویب چنین مقرراتی خلاف قانون اساسی تلقی نمی‌شود؟
به نظر من، هم‌اکنون سال‌هاست که اصل سی قانون اساسی دارد نقض می‌شود. گرفتن پول از خانواده‌ها توجیه قانونی ندارد.
عده‌ای از مسئولان آموزش و پرورش بر این باورند که ما به تدریج باید به سمت خصوصی‌سازی حرکت کنیم و به‌خصوص در زمان آقای فانی اقداماتی نیز صورت گرفت و هم‌اکنون هم ادمه دارد. دلایل ایشان این است که دولت توان مالی اداره مدارس را ندارند و باید کارفرمایان وارد عرصه تعلیم و تربیت شوند. به نظر شما معایب این طرح چیست؟
البته پولی کردن آموزش و پرورش به اصطلاح یک سیاست دوحزبی است و هم اصلاح‌طلبان و هم اصول‌گرایان بر آن تاکید داشته و دارند. و مهم‌ترین دلیلی هم که می‌آورند، کمبود بودجه است که یک دروغ بزرگ و آشکاری است. در جهان سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص داخلی تقریباً از سه درصد به بالاست. اما در ایران حدود یک تا یک و نیم درصد است.
خصوصی‌سازی مدارس، عنوانی که کارشناسان آن را پتکی بر سر نظام‌ آموزش ‌و پرورش می‌دانند، روندی که با هدف کاهش هزینه‌های دولت در بحث آموزش ‌و پرورش طراحی شده است؛ اما وضعیت مدارس خصوصی در سایر کشورها چگونه است؟
در برخی از کشورهای جهان که در آموزش و پرورش پیشرو و پیشگام هستند یا مدرسه‌های خصوصی وجود ندارد ( مثل فنلاند) و یا اکثر آن‌ها مدرسه‌های خصوصی دینی هستند (مثل فرانسه). البته مدرسه‌های خصوصی در آمریکا هم هست که حدود ۱۰ درصد آموزش و پرورش این کشور خصوصی است. نکته مهم این است که آمریکا در آموزش و پرورش و کیفیت آن به‌عنوان یک کشور نمونه و الگو نیست و منتقد سرشناس آموزشی آن همچون خانم دایان راویچ، یکی از علل میان‌مایگی آموزش و پرورش خودشان را الگوگیری از سیاست‌های مدرسه‌های خصوصی می‌داند. مثلاً تاکید زیاد این مدرسه‌ها بر نمره و کمی کردن آموزش و پرورش.
چرا مسئولان آموزش و پرورش آشکارا از خصوصی‌سازی آموزش و پرورش سخنی به میان نمی‌آورند؟
قبلاً کمتر می‌گفتند اما الآن آشکارتر و بیشتر می‌گویند. به نظر من شاید یک دلیلش این باشد که پولی کردن آموزش و پرورش با ارزش‌های انقلابیِ ادعایی همخوانی ندارد.
به اعتقاد صاحب‌نظران، گسترش مدارس خصوصی در کشورهای غربی و تعامل دولت با آن‌ها دارای تعاریف و شرایط خاص است اما در کشور ما آنچه که در سه دهه گذشته رخ داده است، انتفاع بخش غیردولتی از این موضوع است؛ یعنی در غرب شاهد خرید دولت از ظرفیت‌هایی هستیم که بخش خصوصی آن را فراهم کرده است که در چنین شرایطی دولت خود را منتفع می‌کند نه بخش خصوصی. نظر شما در این ارتباط چیست؟
یک فرق مهم آموزش و پرورش پولی ما با آموزش و پرورش خصوصی در کشورهای پیشرفته این است که در اینجا مردم پول می‌دهند اما قدرت دخالت در سیاست‌گذاری‌های آموزشی را ندارند. اما آنجا پول می‌دهند و دخالت هم می‌کنند. مثلاً مدرسه‌های چارتر آمریکا هرکدام بر اساس یک تم حرکت می‌کنند. مثلاً یکی با تم و شعار تاکید بر محیط زیست و یکی با تم تاکید بر حقوق شهروندی. اما در اینجا شما سالی ۱۰ میلیون می‌دهید اما حق ندارید بگویید به بچه من موسیقی یا شطرنج درس بده.
مدارس هیات امنایی سالانه مبالغی را از دانش‌آموزان دریافت می‌کنند ولی خدمات آموزشی و پرورشی چندانی به دانش‌آموزان ارائه نمی‌دهند. آیا اینگونه مدارس، قانونی هستند؟
بله موافقم که این مدرسه‌های هیات امنایی فرق چندانی با مدرسه‌های عادی ندارند و فقط تعدادی کلاس اضافه می‌گذارند و به این بهانه پول می‌گیرند. قانونی بودن که چون خود آموزش و پرورش آن‌ها را راه اندازی کرده و مجوز می‌دهد، به نوعی می‌توان گفت که قانونی‌اند اما به نظر من با توجه به اصل ۳۰ قانون اساسی، نباید پولی گرفته شود و از نظر آموزشی هم بهتر است از تنوع مدرسه‌ها کم کرد و یک آموزش کیفی رایگان را به همه دانش‌آموزان ارائه داد.
سیدعلی‌اکبر پرویزی، استاندار خراسان شمالی، ۱۸ خرداد ۹۳ و در جلسه شورای آموزش و پرورش استان تاکید می‌کند:‌ با نگاه مثبت باید در آموزش‌ و‌ پرورش به سمتی گام برداریم که با جدا شدن برخی مدارس از بدنه آموزش ‌و ‌پرورش، بیشتر مدارس به صورت خصوصی اداره شوند. خصوصی‌سازی در اداره مدارس و فعالیت در قالب‌های غیرانتفاعی و هیات امنایی می‌تواند آموزش ‌و ‌پرورش را در اداره مدارس دولتی کمک کند. پرویزی ادامه می‌دهد: باید تلاش شود در ۱۰ سال آینده اداره ۵۰ درصد مدارس به بخش خصوصی واگذار شود. با این روند آیا سیاست دولت روحانی خصوصی‌سازی کامل آموزش و پرورش نیست؟
این سیاست خصوصی‌سازی آموزش و پرورش سیاست حاکمیت است به نظر من و فقط به دولت روحانی برنمی‌گردد. مجوز این کار را شورای نگهبان داده است. اما در مورد این آمارِ ۵۰ درصد، یک نکته جالب این است که در خود آمریکا که کاپیتالیستی‌ترین کشور جهان است، تا آنجا که من می‌دانم این آمار ۱۰ درصد است. در شیلی حدود ۵۰ درصد مدرسه‌ها، بنی یا کوپنی هستند (طرح میلتون فریدمن) که نوعی از خصوصی کردن آموزش و پرورش است اما نکته مهم این است که شیلی در کشورهای موفق آموزشی، هیچ جایگاهی ندارد.
حامیان خصوصی‌سازی معتقدند: آموزش‌ و پرورش نشان داده‌ که توانایی بهسازی مدارس کشور را ندارد و مبالغ هنگفتی از بودجه خود را صرف هزینه‌های مدیریتی «غیر آموزشی» می‌کند. آنچه‌ که می‌تواند این مسائل را حل کند، تزریق ایدئولوژی بخش خصوصی به این نظام است و این بخش می‌تواند مدارس را کارآمدتر کند. نظر شما در این ارتباط چیست؟
من فکر می‌کنم اصطلاح ایدئولوژی خصوصی‌سازی، واژه کاملاً درست و مناسبی است. خصوصی‌سازی آموزش و پرورش یک ایدئولوژی است و سرمایه از آن حمایت می‌کند و نه تجربه‌های موفق آموزشی. هواداران این طرح به نظر من باید نمونه‌های موفق خود را در سطح جهان معرفی کنند.
راهکار شما برای رهایی از مشکلات مالی آموزش و پرورش چیست؟
من فکر می‌کنم ما معلمان باید با تاکید روی فعالیت‌های صنفی آگاهانه ، بکوشیم آهسته‌آهسته بر قدرت خودمان اضافه کنیم و مسئله آموزش را به یک مسئله ملی تبدیل کنیم.
در سوئد مدارس خصوصی می‌توانند در کنار مدارس دولتی به کار آموزش بپردازند. مدارس خصوصی در سایر کشورها هزینه خود را از راه کسب شهریه از والدین کودکان تامین می‌کنند. اما در سوئد شهرداری‌ها موظف هستند هزینه‌هایی را که برای آموزش هر کودک در مدارس دولتی در نظر گرفته‌اند به مدرسه خصوصی که دانش‌آموز در آن ثبت نام کرده است، بپردازند. روش و برنامه آموزشی مدارس خصوصی باید مطابق با برنامه‌هایی باشد که برای مدارس دولتی تدوین شده است. این مدارس حق تبعیض و برگزاری امتحانات ورودی را نداشته و نمی‌توانند هزینه بیشتری از دانش‌آموزان دریافت کنند. البته این مدارس قادر به دریافت کمک‌های بخش خصوصی هستند البته یک نظر سنجی عمومی درسال ۲۰۱۱ نشان داد که بیشتر سوئدی‌ها خواهان تعطیلی این مدارس هستند. یکی از وزرای سابق آموزش ‌و پرورش سوئد معتقد است که تحصیلات از چنان اهمیتی برخوردار است که شما نمی‌توانید آن را به یک نهاد واحد واگذار کنید و ما نتیجه چنین کاری را در بعضی سیستم‌های آموزشی انحصاری دیده‌ایم. نظر شما در این ارتباط چیست؟
سه چهار سال پیش، ما با یکی از معلمان ایرانی سوئد جلسه‌ای داشتیم. حرف‌های خیلی جالبی می‌زد. اما نکته مهم همین است که شهرداری‌ها، بخش بزرگ بودجه مدرسه‌های خصوصی را تامین می‌کنند. الان طرح فریدمن در سوئد هم دارد انجام می‌شود که به خانواده، بن آموزشی می‌دهند برای ثبت‌نام بچه‌هایشان که با پرداخت پول از طرف خود خانواده، فرق مهمی دارد.
علی‌اصغر فانی، وزیر اسبق آموزش ‌و پرورش نیز خرید خدمات آموزشی از بخش خصوصی را انقلابی در آموزش و پرورش می‌داند؛ چراکه با صرفه‌جویی و کاهش هزینه‌ها می‌تواند به کمک اقتصاد آموزش ‌و پرورش بیاید؛ طرحی که با توسعه آن مشخص نیست سرنوشت آموزش ‌و پرورش دولتی به کجا ختم خواهد شد؟ نظر شما در ارتباط با این اظهار نظر آقای فانی چیست؟
این طرح به نظر من الگوبرداری از مدرسه‌های چارتر یا اجاره‌ای یا منشوری آمریکاست. تا آنجا که من می‌دانم در آنجا هم جواب نداده است. در اینجا هم ایرادات مهمی دارد که یکی از آن‌ها به تامین نیروی آموزشی آن برمی‌گردد که لزوماً معلم آموزش دیده نیست و بیشتر از دانش‌آموختگان بیکار استفاده می‌شود. در بحث حقوق و دستمزد هم تقریباً استثمار نیروی کار است.

 

همدلی

یادداشت ها، مقالات و پیام های خود را جهت انتشار در پایگاه خبری معلم ایرانی، به آدرس iranimoallem@gmail.com ارسال بفرمایید.
Share

دیدگاه شما