یادداشت



کدخبر : 16368


همه چیزهایی که وزیر جدید باید بداند



هر چند که مشکلات و معضلات آموزش و پرورش، عمدتاً ریشه در گذشته‌های دور و نزدیک داشته و سال به سال یکی پس از دیگری بر هم انباشته و سدّ راه کاروان تعلیم و تربیت – از ستاد تا صفّ – گشته‌اند، لیکن اغلب آن‌ها با ایجاد تحولی اندک در نگرش‌ها و با اعمال تغییراتی کوچک در روش‌ها، قابل حل و فصل‌اند. در شرایط کنونی اگر انتظار ایجاد تغییرات بزرگ در آموزش و پرورش نابجا باشد، انتظار حداقل‌ها کاملاً بجاست. حداقل کاری که امروزه می‌توان برای رفع کسالت از پیکر آموزش و‌پرورش انجام داد، رفع کاستی‌های نمایان از مدارس است. این کار فقط اندکی شهامت و صداقت و البته کمی قدرت چانه‌زنی می‌خواهد. اگر بنا بر این باشد که عزمی برای رفع کسالت از پیکر آموزش و پرورش شکل بگیرد و نشاط و پویایی لازم در کمترین زمان ممکن و با هزینه اندک به آن برگردد، آغازگاه این عزم، بی‌هیچ تردیدی، توجه به کاستی‌های نمایان در مدارس و رفع آن‌ها است. از میان کاستی‌های ملموس و نمایان در مدارس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:



دوشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۰ --
تعداد بازدید: 381 بازدید

چالش کلاس‌های پرجمعیت
چالش کلاس‌های پرجمعیت در بسیاری از شهرها و روستاهای کشور یکی از کاستی‌های تنش‌زای نمایان در سال تحصیلی گذشته بود. یکی از مواردی که زیادی و فراوانی‌اش، معادل کاستی است، ازدحام دانش‌آموز در کلاس‌های درسی کوچک و بدون امکانات است که عموماً فشارزا و تنش‌زا و مشکل سازاند. تشکیل کلاس‌های درسی ۳۵ تا ۴۰ نفره و حتی بیشتر، معلول کمبود فضای آموزشی و کمبود معلم در مدارس بود و هر دو کمبود، مولود سیاست‌های اقتصادی صرفه‌جویانه است که بدترین نوع صرفه‌جویی در دنیای امروز است.
دانش‌آموزان بلاتکلیف؛ آموزگاران تقلیل‌یافته
بلاتکلیفی بسیاری از دانش‌آموزان در بسیاری از مدارس، با تقلیل خدمت آموزگاران بالای ۲۰ سال سابقه خدمت، یکی دیگر از نمایان‌ترین و ملموس‌ترین کاستی‌های مدارس، برای برخی از خانواده‌ها بود.
سالی که گذشت، شاهد این پدیده نامبارک در مدارس ابتدایی بودیم که بعضی از کلاس‌های درسی، یک روز در هفته(اگر بخواهیم به‌طور دقیق بیان کنیم، دو روز در هر سه هفته) فاقد معلم بودند و دانش‌آموزان آن کلاس‌ها در برزخ بلاتکلیفی بسر می‌بردند!
داستان از این قرار بود که وزارت آموزش و پرورش از تعهد پرداخت حق‌الزحمه به آموزگاران بالای ۲۰ سال خدمت، بابت ۴ ساعت تقلیل خدمت‌شان، امتناع ورزید و آن دسته از آموزگارانی که مشمول تقلیل خدمت بودند، چهار ساعت در هفته(دو روز در سه هفته) از حضور در محل خدمت خود خودداری کردند و متاسفانه آن‌چه از رخدادهای درون آن کلاس‌ها به گوش می‌رسید، حاکی از بلاتکلیفی دانش‌آموزان بود.
تعویق در پرداخت حق‌الزحمه و حق‌التدریس معلمان
این داستانِ همیشگی دستگاه آموزش و پرورش است. معلمان نه تنها حقوق و دستمزدشان کمتر از سایر دستگاه‌های دولتی است، بلکه برخی از مطالبات‌شان با چندین ماه تا چندین سال تعویق و تاخیر پرداخت می‌شود و ارزش ریالی خود را با گذر زمان از دست می‌دهد. شاهد بر این مدعا این است که؛ معلمان حق‌التدریس، از دی‌ماه ۹۵ تاکنون(نیمه تیرماه ۹۶) حق‌الزحمه خود را دریافت نکرده‌اند.
انتظار فرای عملیاتی‌شدن از معلمان
اجبار مدیران و معاونین مدارس به تدریس موظف در مدارس محل خدمت خود به میزان ۶ ساعت در هفته؛ حتی اگر بپذیریم که یک نفر همزمان می‌تواند دو کار متفاوت انجام دهد، پذیرفتن این‌که بتواند همزمان در دو مکان جداگانه انجام وظیفه کند، بسی دور از ذهن است. مدیر یا معاونی که قرار است یک روز در هفته هم تدریس کند و هم مدیریت یا معاونت کند، سه حالت محتمل است؛ یا تدریس نخواهد کرد، یا وظایف اصلی خود یعنی کارهای مربوط به معاونت و مدیریت را تعطیل خواهد کرد و یا هر دو وظیفه را به‌طور ناقص انجام خواهد داد.
کمبود فضای آموزشی
وجود مدارس دونوبته که نشان از کمبود فضای آموزشی بوده و نتیجه قطعی آن، سازماندهی دانش‌آموزان در دو نوبت صبح و بعد ازظهر در فضاهای آموزشی موجود و تشکیل کلاس‌های درسی کوتاه مدت و فشرده است. معنی واقعی چنین وضعیتی پذیرش دانش‌آموزان بصورت نصف روز و پاره وقت و رهاکردن آنان در نصف دیگر روز است!
فرسودگی و ناایمن بودن مدارس
فرسودگی و ناایمن بودن مدارس یکی دیگر از بحث‌انگیزترین کاستی‌های آموزش و پرورش در طی سال‌های گذشته بوده است. این معضل، در سال تحصیلی قبل نیز یکی از نمایان‌ترین کاستی‌ها در خط مقدم تعلیم و تربیت و به‌شدت محل نگرانی بود. بنا به آمار رسمی در سال تحصیلی گذشته یک سوم مدارس یعنی حدود ۳۵ هزار مدرسه فرسوده و ناایمن و تخریبی در کشور وجود داشت. اما مسئله فقط این نیست که مدارس فرسوده‌مان با توکل بر خدا بر سر جگرگوشه‌هایمان فرو نخواهد ریخت. بلکه نکته ظریف دیگری نیز وجود دارد و آن این‌که چهره مدارس و کلاس‌های درسی فرسوده، معمولاً زشت و نازیباست! و جاذبه‌ای برای دانش‌آموزان ندارد.
معضل مدارس شبانه‌روزی
مدارس شبانه‌روزی در سال تحصیلی گذشته، روزهای بسیار سختی را به‌خاطر تنگنای مالی پشت سر گذاشتند. بسیاری از این مدارس از تامین صبحانه و ناهار دانش‌آموزان گرفته تا تعمیرات شیرآلات با مشکل مواجه بوده و مایحتاج خود را اغلب، با نسیه تامین کرده و دست نیاز به سوی مردم دراز می‌کردند!
حجم بالای درس با کلاس‌های فشرده
در سال تحصیلی گذشته مثل همیشه، تعداد و حجم کتب درسی برای تمام پایه‌های تحصیلی زیاد و برنامه درسی بسیار پرپشت و فشرده بود. نه مجال تدریس آن همه کتاب و مطالب بود و نه مجال تکرار و تمرین و ممارست و آزمایش و خطا و مهارت‌آموزی! نباید آرزو و اصرار داشته باشیم که بچه‌های ما همه چیز را؛ از ریاضی تا نجوم از ادبیات و علوم تا فقه و عرفان را در دوران مدرسه بیاموزند. باید پذیرفت که «همه‌کاره هیچ‌کاره است.»
رگبار بخشنامه و دستورالعمل
مدارس ما در سال تحصیلی گذشته مثل همیشه، آماج رگبار بخشنامه و دستورالعمل بود. آیا بهتر نیست به مدیران و معلمان اعتماد کنیم و با تحکم و دستور بر فعالیت‌شان سایه نیندازیم و بگذاریم فارغ از خواندن حجم عظیمی از بخشمامه و دستورالعمل، در کنار هم به امر آموزش و پرورش دانش آموزان خود بپردازند؟
مدارس بودجه دولتی ندارند
طبق معمول، مدارس از بودجه دولتی برای تامین هزینه‌های جاری خود بی‌بهره بودند و دست مدیران مدارس ناچار و ناگزیر در جیب اولیا بود. مدیران مدارس از یک سو از دریافت هرگونه وجه از دانش‌آموزان منع می‌شدند و از سوی دیگر آن‌ها را به تامین هزینه‌های جاری مدارس به هر طریق ممکن و عمدتاً از طریق صدور قبوض هدیه به مدرسه وادار می‌کردند و در نهایت، پدیده غیرموجه و زشت اجبار و اکراه در میان مدیران مدارس و اولیای دانش‌آموزان رُخ می‌نمود.
دریافت وجه دستی از دانش آموزان تحت عناوین مختلفی مانند کمک به مدرسه، حق آزمون پیشرفت تحصیلی، مشاوره تحصیلی، بهداشت، تحویل پرونده تحصیلی و … رواج گسترده داشت. حتی دیده می‌شد که مسئولین مدارس در برابر اعتراض اولیا به راحتی و با اقتدار می‌گفتند؛ «رویه مدرسه ما همین است.» ای‌کاش وزارت آموزش و پرورش مسئله اخذ شهریه از دانش‌آموزان در مدارس دولتی را یکبار برای همیشه حل کند. حال که مدیران مدارس به هر دلیلی از دانش‌آموزان پول می‌خواهند، تعیین یک شهریه ۵۰ یا ۱۰۰ هزارتومانی آن‌هم به‌صورت واریز به حساب مدرسه می‌تواند به‌طور آبرومندانه هم هزینه‌های جاری مدرسه را تامین کند و هم به توسعه و نوسازی امکانات آن کمک کند و هم مدیران مدارس را از گرفتن وجه دستی از اولیا منع و معاف نماید.
مشکل ساعات آموزشی
ساعات آموزشی علوم پایه در دوره‌های ابتدایی و متوسطه اول خیلی کم بود. در زمینه دروس علوم تجربی و ریاضی فرصت تدریس و تکرار و تمرین و ممارست و مشاهده و آزمون و خطا وجود نداشت که منجر به یادگیری عملی و اصولی شود.
دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه نیز بیش از اندازه با دروس غیر تخصصی درگیر بودند. منطقی‌تر آن است که دانش‌آموزان دوره متوسطه، بیشتر ساعات هفتگی آموزش را به کار و دست‌ورزی در خصوص رشته تخصصی خود بپردازند.
فقدان آزمایشگاه و کارگاه
در هیچ مدرسه‌ای مسئول آزمایشگاه و کارگاه وجود نداشت. یعنی پست‌های مزبور سال‌ها است که از مدارس حذف و به دنبال آن بساط نیم بند آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها عملاً از مدارس برچیده شده است.
یک معاون آموزشی برای ۵۰۰ دانش‌آموز!
برای ۵۰۰ نفر دانش‌آموز یک معاون آموزشی در نظر گرفته شده بود. این در حالی است که یک نفر معاون آموزشی هر چه هم زرنگ باشد، فقط قادر خواهد بود به حضور و غیاب آن ۵۰۰ نفر رسیدگی کند و عملاً قادر نخواهد بود کار آموزشی و انضباطی انجام دهد. لذا با طلب پوزش لازم است در اینجا یک اشتباه سهوی بزرگ، یادآوری شود؛ برخی از مسئولان محترم، با این‌که دانش‌آموزان را به رسم معمول«نفر» می‌بینند و اما در تخصیص نیرو به مدارس، نه اختصاصات آدمی زاد را در نظر می‌گیرند، نه تفاوت‌های فردی فراگیران را و نه الزامات کار تربیتی را!
مدارس، مشاور ندارند!
در سال تحصیلی گذشته مثل تمام سال‌های قبل، بسیاری از مدارس فاقد مشاور بودند و یا یک مشاور برای چند مدرسه وجود داشت که در هیچ یک از آن‌ها نمی‌توانست فعالیت مفید و موثر داشته باشد.
طرح‌های دست‌وپاگیر
طرح‌های دست و پاگیر بسیاری به مدارس تحمیل و فرصت آزاد یاددهی- یادگیری را از معلّمان و دانش‌آموزان سلب کرد.
چاپ بی‌برنامه کتب درسی
در سالی که گذشت، ۱۳۰ میلیون جلد کتاب درسی در هزار عنوان چاپ و در میان دانش‌آموزان توزیع شد. چاپ و توزیع کتب درسی بیش از ۹۰ سال است که یکی از رایج‌ترین کارهای آموزش و پرورش کشور است که هر سال تکرار می‌شود. امروزه دیگر، بى‌کیفیّت و یک‌بار مصرف بودن این همه کتاب و بیهودگی و هزینه‌ساز بودن این کار تکراری بر کسی پوشیده نیست. لذا وقت آن است که نسبت به تالیف و چاپ کتب درسی ماندگار که ارزش چندین نسل استفاده را داشته باشند، اقدام شود.
کمبود فضای ورزشی و امکانات لازم
کمبود فضای ورزشی و امکانات لازم برای بازی و ورزش در مدارس، ناخوشایندترین وضعیت ممکن برای دانش‌آموزان است. در سالی‌که گذشت، در بسیاری از مدارس، سرانه فضای ورزش و بازی چنان ناچیز بود که برخی از دانش‌آموزان عملاً امکان پرداختن به بازی و ورزش را نداشتند. بعضی از مدارس، تمام آن‌چه که از امکانات ورزشی دارا بودند، یک توپ فوتبال بود و جایی برای بازی‌های دیگر نیز وجود نداشت. این‌که بچه‌ها بعد از خروج از مدرسه و در مسیر میان خانه و مدرسه با توپ پلاستیکی پاره یا بطری پلاستیکی مشغول بازی می‌شوند تا حدود زیادی به دلیل عدم امکان بازی در مدرسه است.
مشکل فرم ارزشیابی
موارد غیر قابل قبولی در فرم ارزشیابی معلمان گنجانده شده بود سبب نارضایتی و اعتراض آنان شد.
حضور افراد ناکارآمد در مسند مدیریت مدارس به فراوانی!
با توجه به اهمیت رهبری آموزشی و نقش فوق العاده مهم مدیریت یک مجموعه در موفقیت آن، شایسته است نسبت به تغییر مدیران مادام العمر منفعل اقدام شود تا مدارس، شاهد تغییر و تحول مثبت باشند.
و بالاخره در سال تحصیلی گذشته، آن‌چه در مدارس جریان داشت، حاکمیّت برآیند محوری بر جوّ آموزش و مغفول ماندن دیدگاه فرایندی بود. همان میراث ۹۰ ساله‌ای که علی‌رغم کهنگی و فرسودگی هنوز هم بر جوّ آموزش سایه افکنده است! اتکا به آموزش نظری، پررنگ بودن حافظه‌محوری، ترجیح محفوظات بر تفکّر و استدلال و تجزیه و تحلیل و مشاهده و آزمایش و نتیجه‌گیری و… از ویژگی‌های بارز آموزش و‌پرورش ماست. کاش گامی سنجیده برای برچیده شدن این بساط برداشته شود.

 

همدلی

یادداشت ها، مقالات و پیام های خود را جهت انتشار در پایگاه خبری معلم ایرانی، به آدرس iranimoallem@gmail.com ارسال بفرمایید.
Share

نظرات بازدید کنندگان

  1. ناشناس گفت:

    با سلام از وزیر محترم تقاضا داریم به خاطر خداوند به ما خدمات توجه کند ۱-حقوقمان کم است کفاف زندگی را نمی دهد ۲-ما در تمام طول سال سر کاریم خرداد وشهریور در مدرسه هر روز به سرکار می رویم تیر هم باید یکماه کامل در اداره کار کنیم موقع عید هم ستاد اسکان می باشیم فقط یک ماه می ماند آن هم ادارده فقط با ۱۵روز موافقت می کند. بعد از آن چرا مدرک ما اعمال نمی شود چرا تغییر سمت نمی دهند وچرا خدمات اگر نیاز دارند استخدام نمی کند .آیا ما این قدر پست هستیم که به ما به عنوان یک انسان شریف توجه نمی کنید آیا عدل علی برای مانیست فقط مال از ما بهترونه

  2. ناشناس گفت:

    با سلام ما قشر صعیف خدمات از وزیر دولت دوازدهم خالصانه وملتمسانهمی خواهیم برای رضای خدا هم که شده ما را دریابند ودرک کنند اولا ما حقوقمان کفاف زندگیمان را نمی کند ثانیا چرا باید ما تابستان ها یکماه کامل در آموزش وپرورش کار کنیم مگر ما استراحت نمی خواهیم خرداد وشهریور کاملا در مدرسه حضور داریم بعد از آن هم یک ماه کامل در اداره منطقه باید کار کنیم فقط یکماه بیکاریم تازه این یکماه هم اگر موافقت شود بیشتر موقع ها فقط با پانزده روز موافقت می شود در طول سال هم هر روز سر کاریم ثالثا خواهش می کنم به این مورد هم رسیدگی کنیدچرا مدارک تحصیلی ما اعمال نمی شود از همکاران دیگر حتی اگر چندین مدرک هم ارائه دهند اعمال می شود رابعا چرا ما را بعد از گذشت چند سال با وجود داشتن مدرک بال تغییر سمت نمی دهند چرا نیرو خدمات استخدام نمی کند خواهش می کنم به خاطر خدا وعدالت حضرت مهدی (عجج ) به ما هم توجهی بکنید هر چند که بعضی از همکاران آموزشی ما را بعضی موقع ها می کوبند ام خدا ناظر همگی ما می باشد ما همگی توکل به او داریم

دیدگاه شما