کد خبر : 26324
تاریخ انتشار : پنج شنبه ۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۶:۴۲
250 بازدید بازدید

حق برخورداری انسان از آموزش و پرورش در برنامه توسعه پس از ۲۰۱۵

حق برخورداری انسان از آموزش و پرورش در برنامه توسعه پس از ۲۰۱۵

توضیح مترجم: در جهان کنونی، آموزش و پرورش مهمترین نهاد برای مبارزه با دشواری‌های انسانی مانند جنگ‌های قومی ـ مذهبی، آلودگی محیط‌زیست، بالارفتن دمای کره‌زمین، گسترش بیماری‌های فراگیر جهانی مانند ایدز و اعتیاد، کاهش آب آشامیدنی و گسترش بیابان‌ها در بسیاری از نقاط جهان و… است. برای چیرگی بر بسیاری از دشواری‌های بالا، بیش و

توضیح مترجم: در جهان کنونی، آموزش و پرورش مهمترین نهاد برای مبارزه با دشواری‌های انسانی مانند جنگ‌های قومی ـ مذهبی، آلودگی محیط‌زیست، بالارفتن دمای کره‌زمین، گسترش بیماری‌های فراگیر جهانی مانند ایدز و اعتیاد، کاهش آب آشامیدنی و گسترش بیابان‌ها در بسیاری از نقاط جهان و… است. برای چیرگی بر بسیاری از دشواری‌های بالا، بیش و پیش از هر چیز نیاز به دگرگونی در بینش و نگرش انسان‌هاست و بی‌گمانیکی از کاراترین نهادها برای این دگرگونی، آموزش و پرورش است. سن ورود به مدرسه، اندیشه‌های آماده پذیرش، شکل‌نیافتن شخصیت فردی و اجتماعی و فراهم‌بودن امکان دگرگونی در این دو بعد، برآمدن شهروندان آینده از میان آنها و… کودکان و نوجوانان را سزاوارترین گروه برای برنامه‌ریزی‌های فراگیر و بنیادین در گستره آموزش ساخته است. از این‌رو سازمان‌های جهانی، با پی‌بردن به کارایی این ابزار ارزشمند، بیش از گذشته بر آن تمرکز کرده و با برگزاری گردهمایی‌های جهانی و منطقه‌ای، نوشتن بیانیه، نوشتن نامه به سران کشورها، یاری‌رسانی فکری و اقتصادی به نهادهای آموزشی کشورها و… در پی پدیدآوری دگرگونی‌های بنیادین در نگرشِ دست‌اندرکاران سیاسی ـ آموزشی کشورها هستند. در این راستا چندین نهاد مدنی و آموزشی جهانی، در گردهمایی سران کشورها در واپسین مجمع‌عمومی سازمان ملل که در مهرماه ۱۳۹۲ و با حضور رئیس‌جمهور روحانی برگزار شد، بیانیه‌ای صادر کردند و در آن با تأکید بر نقش آموزش و پرورش در گشودن گره بسیاری از دشواری‌های جهانی سران را به توجه بیشتر به این نهاد فراخواندند. گرچه درونمایه بیانیه با ساختارهای فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بسیاری از کشورها فاصله دارد و بسیار آرمانی می‌نماید اما می‌تواند چشم‌اندازی بلندمدت برای آموزش و پرورش کشورها نشان دهد تا آنها با برنامه‌ریزی‌های زیربنایی و گسترده به‌سوی آن حرکت کنند. هرچند در این زمینه مباحثی با مواد قانون‌اساسی و آموزشی رایگان در تمام مراحل فاصله زیادی داریم و فاصله زیادی هم با سند تحول بنیادی در سازمان آموزش و پرورش داریم با این وجود استخوان‌بندی این بیانیه بر حقوق فردی و اجتماعی انسان‌ها بنا شده است و بیانیه به‌ویژه حق برخورداری انسان‌ها از آموزش را هدف گرفته است. به باور من خواندن این بیانیه برای دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان آموزشی، آموزگاران، کنشگران مدنی و آموزشی و… سودمند بوده و می‌تواند چشم‌اندازی آموزشی در گستره جهان امروز را پدید آورد.

شصت و هشتمین نشست سازمان ملل متحد با گزارش ویژه بان‌کی‌مون دبیرکل آن آغاز شد. یک زندگی شرافتمندانه برای همه: سرعت‌بخشیدن به پیشرفت به سوی اهداف توسعه هزاره و پیشبرد برنامه توسعه سازمان ملل پس از ۲۰۱۵٫ در این زمینه گروه گسترده‌ای از سازمان‌ها و شبکه‌های جامعه مدنی،گردهم آمده‌اند تا سند الزام‌آوری را تهیه کنند که زمینه‌ساز قرارگرفتن حقوق‌بشر در قلب برنامه‌های توسعه پس از ۲۰۱۵ است. همچنین تأکید کنند که آموزش و پرورش، اهداف و شاخصه‌های اصلی آن، در یک چشم‌انداز حقوق‌بشری پایه‌گذاری می‌شود. این سازمان‌ها و شبکه‌ها در زیر با ارائه این بیانیه، دوباره تأکید می‌کنند که آموزش یکی از حقوق بنیادین انسان است.

۱ـ هر انسانی حق دارد از آموزش و پرورش برخوردار باشد.

هدف و غایت آموزش و پرورش، بالندگی کامل شخصیت انسان و احساس ارجمندی او، تقویت احترام به حقوق‌بشر و آزادی‌های بنیادین، مشارکت مؤثر همه افراد در یک جامعه آزاد، بالابردن درک، مدارا و دوستی میان همه ملت‌ها و گروه‌های قومی، نژادییا مذهب‌ها، حفظ صلح، یاری به افراد برای مشارکتِ مؤثر در یک جامعه کثرت‌گرا و مردم‌سالار است. از آنجا که آموزش یک حق انسانی است، همه انسان‌ها به‌طور برابر سزاوار آن هستند. برای دستیابی به این هدف، آموزش و پرورش باید با توجه به امکانات در دسترس همه باشد، بدون تبعیض برای همه دست‌یافتنی باشد، از نظر استانداردهای جهانی و حقوق‌بشری قابل قبول باشد و در پایان سازگار با هدف‌های آموزشی و نیازهای آن باشد. رویکرد حقوق ـ بنیاد، برحقِ برخورداری از آموزش، رعایت حقوق در آموزش و دستیابی به حقوق از رهگذر آموزش تأکید می‌کند. این نگرش با یادگیری ـ یاددهی حقوق‌بشر در پیوند است. این رویکرد می‌تواند به پرورش شهروندان نقادی کمک کند که تلاش کنند تا به دیگر حقوق خویش دست یابند، به گسترش فرهنگ دموکراسییاری می‌رسانند و بازیگران اصلی آن هستند و به صلح کمک می‌کند.

۲ـ حکومت‌ها وظیفه‌مندند و باید حقوق‌بشر، ازجمله حق برخورداری از آموزش و پرورش را ارج گذارند و از آن پاسداری و پیروی نمایند.

این اصل به توانمندسازی سامانه‌های آموزشی دولتی اشاره دارد که باید در برابر تعهداتی که آنها در قبال اسناد بین‌المللی پذیرفته‌اند، پاسخگو باشند. این اسناد قانونی، حکومت‌ها را وامی‌دارد تا به‌عنوان نهادهای وظیفه‌مند، احترام، پاسداری و تحقق حق برخورداری از آموزش را رعایت کنند. نکته بسیار مهم آن است که تعهد حکومت‌ها به تضمین آموزش و پرورش رایگان، اجباری و فراگیر، دست‌کم در دوره ابتدایی و رفته‌رفته در دبیرستان و آموزش‌عالی را دربرمی‌گیرد. شرط آموزش رایگان بی‌چون و چراست و بی‌توجهی به آن تحقق حق آموزش را به خطر می‌اندازد و می‌تواند سخت پس‌رونده باشد. همچنین پذیرفتن حکومت‌ها به‌عنوان نهادی وظیفه‌مند، به پاسخگویی جدیِ سازوکارهای دولتی اشاره دارد. پاسخگو دانستن دولت‌ها (درباره حق برخورداری از آموزش) موجب فراهم‌سازی زمینه‌های درخور برای آموزش و پرورش خصوصی به‌گونه‌ای سامان‌مند، تحت پایش دقیق و همیشگی می‌شود.

۳ـ حق برخورداری از آموزش با تولد آغاز می‌شود و مادام‌العمر است.

آموزش باید در سطح ملی، چه در محیط‌های روستایی و چه شهری در فضایی امن و با شرایط و زیرساخت‌‌های شایسته و بدون هیچ مانع جغرافیایی، تبعیضیا ماهیت اقتصادی فراهم و در دسترس باشد. این دسترسی باید در سراسر چرخه آموزش به‌گونه‌ای برابر انجام گیرد. حق آموزش، نخستین روزهای کودکی، دبستان، دبیرستان، فنی و حرفه‌ای و آموزش‌های دانشگاهی را شامل می‌شود. افزون بر این سوادآموزی و آموزش بزرگسالان با چشم‌اندازی از یادگیری در همه عمر را نیز دربرمی‌گیرد. به‌رسمیت‌شناختن اینکه برخورداری از حق آموزش از زمان تولد آغاز می‌شود، به تقویت و پاسداشتِ حقوق کودک و دیگر حقوق وابسته به آن یاری می‌رساند. اراده سیاسی برای پاسخگویی به همه مراحل و ابعاد حق آموزش، باید به‌گونه‌ای شفاف در برنامه‌های آموزشی و توسعه پس از ۲۰۱۵ توضیح داده شود. در عین حال باید در آن برنامه‌ها و راهکارها، اهمیت برقراری پیوند میان آموزش‌های رسمی و غیر رسمی مورد تأکید قرار گیرد.

۴ـ آموزش بزرگسالان و سوادآموزی، در چارچوب یادگیری مادالعمر، بخش جداناپذیری از حق برخورداری از آموزش است.

سندهای حقوق‌بشرجهانی، حق برخورداری از آموزش برای هر سنی را با تأکید بر این محفوظ می‌دارند که حق آموزش مقدماتی با سن، نژاد، طبقه یا جنسیت محدود نمی‌شود و هر آنچه برای کودکان، جوانان و بزرگسالان اعمال می‌گردد، شاملِ سالخوردگان نیز می‌شود. با این حال آموزش بزرگسالان و سوادآموزی در یک زمینهیادگیری مادام‌العمر، آن‌چنان‌که سزاوار آنهاست مورد توجه قرار نمی‌گیرد و باید به‌گونه‌ای شفاف در ساختارهای جهانی و منطقه‌ای، همچنین سیاست‌های دولت‌های ملی و محلی در اولویت قرار داده شود. از این روست که در برنامه‌های توسعه آموزشی پس از ۲۰۱۵ بازتاب یافته است. آموزش عمومی از راه عمل و نگرشِ شهروندی‌اش، چشم‌انداز میان‌فرهنگی‌اش و پیونددادنیادگیری با محیط‌زیست خویش، به آموزش بزرگسالان و سوادآموزی، هستی داده است. این مهم است که سیاست‌ها و برنامه‌ها روی آموزش بزرگسالان، به‌رسمیت‌شناختن میراث فرهنگی آنها، دانش، خواسته‌ها، چشم‌داشت‌ها، مهارت‌ها و نیز نیازهای آنها متمرکز شود. در این رهگذر تأکید بر آموزش زنان، نشان‌دادن یک تعهد بنیادین به برابری و یکسان‌نگری جنسیتی و پیگیری سرسختانه برای دستیابی به بزرگی، احترام و عدالت از بیشترین اهمیتبرخوردار است.

۵ـ رویکردی فراگیر به کیفیت آموزشی مورد نیاز است.

کیفیت آموزشی، بخش جدایی‌ناپذیری از حق برخورداری از آموزش است و باید به‌گونه‌ای چند بُعدی نگریسته شود. ازجمله شامل تمرکز بر ورودی‌های آموزشی و فرایندهای آن و دستاوردهای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت آن می‌شود. کیفیت آموزشیبا دانش سنجش‌گرانه، توانایی و مهارت‌های مورد نیاز برای پرسش، درک و حل مسائل جاری در سطح منطقه‌ای و جهانی، افراد را برای زیست نوین آماده می‌سازد. کنوانسیون حقوق کودک تأکید دارد که نباید تنها بر درون‌مایه‌های برنامه درسی توجه شود بلکه باید فرایندهای آموزشی، روش‌ها و محیط‌های آموزشی هم‌ردیف با مبانی و به‌گونه‌ای شفاف مورد توجه قرار گیرد. پس مهم است که آموزش و پرورش بتواند تحول‌آفرین، هماهنگ‌ساز با عدالت اجتماعی و محیطی، دموکراتیک‌کننده ساختارهای قدرت، گستراننده برابری، احترام به حقوق‌بشر، آزادی‌های بنیادین و عدم‌تبعیض باشد. یادگیری در یک رویکرد کوته‌بینانه، اندازه‌گیری نتایج آموزش در حساب و سوادآموزی دانسته می‌شود که می‌تواند به کنارگذاشتن ابعاد اصلیِ کیفیت و دست‌کم گرفتن مهارت‌های ضروری دیگر و ارزش‌ها و روابطی همچون خلاقیت، کنجکاوی، اندیشه سنجشگرانه، جامعه‌اندیشی، همبستگی، همکاری، خودچیرگی، اعتمادبه‌نفس، مسئولیت گروهی، گفت‌وگو، محبت، همدلی و دلسوزی، شجاعت، خودآگاهی، نرمش‌پذیری، خود‌رهبری، فروتنی، صلح و هماهنگی با طبیعت بینجامد. بنابراین تمرکز بیش از اندازه به لایه‌های سطحی آموزش، ما را از دستیابی به هدف‌های ژرف‌تر آن بازخواهد داشت. هماهنگ با این دیدگاه، ارزشیابی‌ها باید کلی‌نگر و سازنده، استوار بر پارامترهای ملی و احترام به گوناگونی زبانی و فرهنگی باشد. در همان حال ارزیابی‌ها باید بر ساختارها به‌عنوان یک کلِ توسعه‌یابنده بر درگیرکردن کنشگرانه معلمان، دانش‌آموزان و خانواده ها تمرکز کند.

۶ـ برابری و عدم تبعیض، هسته بنیادین حق برخورداری از آموزش هستند

شرکت همه افراد در آموزش و پرورش کیفی، مهم است. دسترسی فراگیر و بهبود کیفیت، ابعاد کامل‌کننده برخورداری از آموزش هستند و باید به‌طور همزمان پیگیری گردند. به این معنا همه شکل‌های تبعیض و طرد، در آموزش و از طریق آن باید از میان برداشته شود. ازجمله این تبعیض‌ها، سن، عقیده، طبقه، نژاد، فرهنگ، معلولیت، خاستگاه قومی و اجتماعی، جنسیت، موقعیت‌های جغرافیایی و زبانی، وضعیت تأهل، بارداری، مذهب، موقعیت اجتماعییا مالی و… هستند که باید برطرف شوند. شکل‌های چندگانه تبعیض درون آموزش و پرورش و از طریق آن باید به‌طور ویژه شناخته و کنار گذاشته شوند. به‌ویژه آنهایی‌که بیشتر دختران و زنان را می‌آزارد. تفاوت‌های میان‌فرهنگی، گسترش الگوهای برابری‌طلبانه میان افراد و محیط‌زیست، باید به‌طور ویژه به‌رسمیت شناخته شود. مدارس باید به‌عنوان مکان‌هایی برای رویارویی، تمرین دموکراسی و واقعیت بخشی به حقوق‌بشر در نظر گرفته شوند.

۷ـ معلمان در کانون آموزش و پرورش، کیفی هستند.

برنامه توسعه جهانی برای آموزش و پرورش باید معلمان را در کانون تلاش‌ها برای دستیابی به کیفیت آموزشی قرار دهد. این کار، اولویت‌دادن به تربیت معلم و پرورش حرفه‌ای آنان در همه سطوح آموزش مانند آموزش و سوادآموزی بزرگسالان، کاهش شمار دانش‌آموزان کلاس، فراهم‌کردن منابع یاددهی ـ یادگیری و بهبود دستمزدها و شرایط عمومی کار را شامل می‌شود. حقوق معلمان هم به‌عنوان یک اصل و هم به‌عنوان شرطی برای برآوردن حق برخورداری از آموزش فراگیرانشان باید تحقق یابد. به معلمان باید در همه سطوح آموزش به‌عنوان حرفه‌ای‌های باکیفیت و برخوردار از دانشِ تخصصی و خودرهبر  نگریسته شود و به ایشان آزادی آکادمیک داده شود. معلمان را باید کنشگرانه با نقشی پیشرو در فرایند معناسازیِ با کیفیت آموزشی، درگیر گفت‌وگو، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری‌ها کرد. به‌عنوان آخرین و نه کم‌ارزش‌ترین (راهکار)، ارزشیابی معلم باید در فضایی سازنده و یادگیری‌محور و  با دخالت مؤثر آنها، انجام پذیرد. هرگز نباید ارزشیابی معلم یا ارزیابی عملکردِ آموزشی دانش‌آموزانشان، برای تنبیهیا پاداش معلمان و با معیار قراردادن پول بیشتریا شکل‌های دیگر امتیاز مورد استفاده قرار گیرد. این کار رقابت بازیگران آموزشی ـ که باید همکار و همیار هم باشند ـ را تحریک می‌کند.

۸ـ دولت باید برای آموزش و پرورش عمومی به اندازه کافی سرمایه‌گذاری کند.

مسئولیت دولت تهیه منابع مالی ضروری برای تحقق‌بخشیدن به حق برخورداری از آموزش است. دولت باید با قراردادن چارچوب‌های مناسبِ قانونی، سرمایه‌گذاری در بخش آموزش را تضمین کند. همانند دیگر خدمات عمومی، سرمایه‌گذاری باید از منابع محلی پایدار و تابع پاسخگویی دموکراتیک باشد. این کار استانداردهای کافی دولت را فرض می‌گیرد و تضمین عادلانه و پیشرفته سامانه‌های مالیاتی کارا و مناسب را دربرمی‌گیرد. اسناد حقوق‌بشر جهانی تأکید دارند که جامعه جهانی باید سرمایه‌گذاری در کشورهایی‌که منابع مالی کافی برای تضمین عملی‌سازی حق برخورداری از آموزش و پرورش وجود ندارد، را فراهم کند. سرمایه‌گذاری دولتی در آموزش و پرورش، یک شاخص برجسته اراده سیاسی است و تاکنون در بودجه‌های ملی به‌گونه‌ای فراگیر، اولویت درخور را نیافته است، به‌ویژه در رابطه با آموزش از آغاز دوران کودکی و آموزش و سوادآموزی بزرگسالان. بنابراین همه دولت‌ها را فرامی‌خوانیم تا دست‌کم ۶ درصد از GDP (تولید ناخالص ملی) و ۲۰ درصد از بودجه ملی خویش را به آموزش و پرورش اختصاص دهند. اراده سیاسی سازمان‌های همکاری جهانی، باید در جهت گسترش دیدگاه اشاره‌شده در بالا (یعنی) قراردادن آموزش و پرورش به‌عنوان یک اولویت کانونی در برنامه‌های توسعه خویش باشد. ما از سازمان‌های همکاری جهانی درخواست می‌کنیم که ۱۰ درصد از کمک توسعه رسمی(ODN) را به آموزش‌های پایه اختصاص دهند.

۹ـ آموزش و پرورش باید دموکراتیک اداره شود.

مشارکت گسترده در اداره آموزش و پرورش، پیش از هر چیز از به‌رسمیت‌شناختن همه نوآموزان به‌عنوان سوژه‌های حق‌مدار و مخاطبان قانونی در سطح خرد و کلان حکایت دارد. اداره دموکراتیک به سیاستِ همگانی، رسمیت و مشروعیت می‌بخشد و یک فرهنگ حقوق‌‌بشری را تمرین می‌کند و پرورش می‌دهد و در همان حال گفت‌وگو، حل صلح‌جویانه درگیری‌ها و ارتباطات افقی و گروهی میان بازیگران گوناگون آموزشی را گسترش می‌دهد. اداره دموکراتیک برای تضمین پاسخگویی دولت‌ها به شهروندان، انجام برنامه‌ریزی‌های گروهی، پرداختن به چالش‌ها به‌گونه‌ای مؤثرتر در جهت پیشرفت بیشتر حق آموزش، عامل سرنوشت‌سازی می‌باشد. از نظر تاریخییک جنبه مهم دیگر، چه به‌عنوان یک اصل بنیادین و چه به‌عنوان شرایطی برای رفع روابط نابرابر قدرت که منجر به نابرابری اجتماعی می‌شود، مشارکت مؤثر گروه‌ها علیه حذف و تبعیض می‌باشد.

۱۰ـ حقوق‌بشر، درهم‌آمیخته، بخش‌ناپذیر و به هم وابسته‌اند.

در تقسیم‌بندی‌های گوناگون، حق برخورداری از آموزش به‌عنوان یک حق اقتصادی،یک حق اجتماعی و یک حق فرهنگی طبقه‌بندی شده است. بنابراین حق برخورداری از آموزش همه اینهاست. از سوی دیگر این حق، از بسیاری جهات یک حق مدنی و سیاسی نیز است، چرا که به خوبی مرکز تحقق کامل و مؤثر همه این حقوق می‌باشد. وابستگی این حقوق به یکدیگر و یکپارچگی آنها، در حق آموزش تجسم می‌یابد. از این‌رو حق آموزش ـ در حین آموزش و از رهگذر آموزش ـ با دیگر حقوق‌بشر پیوند می‌یابد. افزون بر این، حق آموزش نمی‌تواند از گستره حقوق اجتماعی ـ اقتصادی جدا باشد. دستیابی به حقِ آموزشِ معنی‌دار، نیازمند مبارزه با شکل‌های کلی نابرابری‌ها، سوء‌تغذیه و بیماری‌ها، تبعیض و محرومیت‌های اجتماعی می‌باشد و همچنین نیازمند حمل‌ونقل عمومی ایمن است. این مسائل بیشتر برای گروه‌های ویژه مانند به حاشیه‌رانده‌شده‌ها در هر کشور، بومی‌ها، مهاجران، مسافران و پناهندگان به دیگر کشورها دیده می‌شود و در شرایط جنگ‌های داخلی و خارجی، اشغال و در شرایط اضطراری زیست‌محیطی شدت می‌یابد. بنابراین دولت‌ها باید چارچوب‌هایی قانونی و سیاسی برگزینند تا تحقق همه حقوق‌بشر برای همه افراد را تضمین کند.

نهادهای جهانی تهیه‌کننده بیانیه:

کمپین جهانی برای آموزش و پرورش

بنیادICAE، کالج جهانی آموزش پیشرفته

EI، آموزش جهانی

کمپین امریکای‌لاتین برای برخورداری از حق آموزش

AGEA ، انجمن انرژی گرمایی استرالیا

ANCEFA ،کمپین شبکه‌بندی آفریقا در آموزش همگانی

CEAAL ، شورای مردمی آموزش بزرگسالان امریکای لاتین

EAEA ، انجمن اروپایی برای آموزش بزرگسالان

بنیادGLOBAL MARCH، علیه کار کودک

Action Aid ، بنیاد اقدام جهانی

بنیاد آکسفام، OXFAM

DVV، انجمن همکاری جهانی از دانشگاه ملی آلمان

بنیاد جهانیPlan

بنیاد جهانیIBSI آموزش برای توسعه

بنیاد جامعه باز

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین خبرها

یادداشت

کاکتوسکده هنرستان کشاورزی جنت رشت تابناك وب تابناك وب تابناك وب تابناك وب تابناك وب