یادداشت



کدخبر : 22585


استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش؛ فرصت یا چالش‌؟



این روزها با انتشار بودجه سال ۱۳۹۷ کل کشور و همزمان با بررسی لایحه بودجه در مجلس‌شورای‌اسلامی، « بحث بودجه آموزش‌ و‌ پرورش و استانی شدن » آن بیش‌تر از سال‌های گذشته مطرح و مورد توجه قرار گرفته است. در لایحه بودجه سال ۹۷ کل کشور که برای نخستین بار، بودجه و اعتبارات آموزش‌ و […]



جمعه ۸ دی ۱۳۹۶ - ۶:۵۷ --
تعداد بازدید: 475 بازدید

این روزها با انتشار بودجه سال ۱۳۹۷ کل کشور و همزمان با بررسی لایحه بودجه در مجلس‌شورای‌اسلامی، « بحث بودجه آموزش‌ و‌ پرورش و استانی شدن » آن بیش‌تر از سال‌های گذشته مطرح و مورد توجه قرار گرفته است. در لایحه بودجه سال ۹۷ کل کشور که برای نخستین بار، بودجه و اعتبارات آموزش‌ و پرورش به طور استانی محاسبه شده است، در مجموع اعتباری معادل ۳۶ هزار میلیارد تومان برای وزارت آموزش‌ و پرورش درنظر گرفته شده است که شامل « اعتبارات استانی و ستادی » آموزش‌ و‌ پرورش می‌باشد.

اگرچه استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش بحث جدید و تازه‌ای نیست و به سال‌های گذشته (قبل از سال ۱۳۸۷) بر می‌گردد اما اصلاح شکل بودجه‌ریزی در آموزش‌ و‌ پرورش نیازمند سازوکارهایی مناسب جهت عملیاتی شدن دارد، موضوعی که می‌تواند اصل بودجه‌ریزی استانی آموزش‌ و‌ پرورش و نحوه تخصیص اعتبارات را تحت تاثیر قرار داده و در صورت عدم موفقیت خود چالش جدیدی به چالش‌های فراوانی که آموزش‌ و‌‌ پرورش با آن‌ مواجه است اضافه نماید.

واقعیت این است که آموزش‌ و‌ پرورش از کسری بودجه مزمن رنج می‌برد و بخشی از این کسری به عدم تخصیص بودجه و اعتبارات کافی بر می‌گردد و بخش مهم‌تر به ضعف مدیریت در استفاده درست و بهینه از منابع و افزایش بهره‌وری بر می‌گردد.

اصلاح شکل بودجه‌ریزی و استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش را می‌توان مهم‌ترین راه‌کار « کاهش منطقی کسری بودجه » این نهاد در نظر گرفت چراکه می‌توان با « مدیریت بهینه منابع و ارتقای کارایی » بخشی از کسری بودجه همیشگی این نهاد را برطرف کرده و یا دست کم کاهش داد.

از نکات مثبت استانی شدن بودجه می‌توان به « کاهش تمرکزگرایی و حذف برخی بروکراسی غیر ضروری » از طریق واگذاری اختیار تخصیص بودجه بر اساس عملکرد آموزش‌ و‌ پرورش به استان‌ها اشاره کرد. البته در نظام بودجه‌ریزی استانی، اعتبارات در « شورای برنامه‌ریزی استان » و با « مسئولیت استاندار » به کار گرفته خواهد شد که در صورت ایجاد سازوکارهای مناسب ممکن است اثرات مثبتی فراتر از جبران کسری بودجه نیز داشته باشد و منجر به بهینه‌سازی و بهره‌برداری از منابع مادی و فیزیکی متناسب با نیازهای کمی و کیفی نظام تعلیم و تربیت و رعایت استانداردهای مصرف و پیشگیری از اسراف گردد.

براساس مستندات لایحه بودجه ۹۷ کل کشور، بودجه آموزش‌ و‌ پرورش با افزایش حدود ۱۱ درصد به ۳۵ هزار و ۹۸۴ میلیارد تومان رسیده است که از این مقدار ۳۳ هزار میلیارد و ۱۵۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برای بودجه استانی آموزش‌ و پرورش و دو هزار و ۸۳۱ میلیارد و ۳۰۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و برای اعتبارات اجرایی این وزارتخانه اختصاص یافته است، که بیش از ۹۸ درصد بودجه تخصیص یافته، صرف هزینه‌های جاری و پرداخت حقوق و مزایای پرسنل می‌شود. به عبارت دیگر پول چندانی برای هزینه‌کردن در سایر بخش‌ها باقی نمی‌ماند؛ در نتیجه از دیدگاه مخالفان طرح استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش ضرورتی ندارد تا چند درصد باقیمانده بودجه، استانی شود چراکه ماهیت بودجه آموزش‌ و‌ پرورش استانی نیست بلکه ملی است.

مخالفان طرح استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش معتقدند استانی شدن بودجه باعث انتقال کانون بحران‌ها به استان‌ها شده و به جای حل کردن مشکلات آموزش‌ و‌ پرورش، خود باعث ایجاد مشکل در پرداخت هماهنگ حقوق و اضافه‌کار خواهد شد چرا که ایجاد هماهنگی میان استاندار و مدیر کل آموزش‌ و‌ پرورش یک استان در خصوص اینکه چه موضوعی در آموزش‌ و‌ پرورش اولویت دارد، خود یک چالش واقعی است.

از آنجایی که بودجه استانی تا حد زیادی متکی به درآمد‌های استانی است، استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش می‌تواند منجر به تبعیض در هزینه‌کرد و پرداخت حقوق‌ها شود چراکه استان‌ها از لحاظ منابع متفاوت هستند و استان‌های کمتر‌برخوردار و محروم قادر به جذب کافی منابع و اعتبارات نخواهند بود که این خود از یک سو باعث نوعی « بی‌عدالتی بودجه‌ای » شده و از سوی دیگر منجر به « افزایش نارضایتی » میان معلمان خواهد شد.

بررسی آمار‌ و ارقام جداول بودجه ۹۷ آموزش‌ و‌ پرورش به‌درستی مشخص می‌کند که آموزش‌ و‌ پرورش در چه حوزه‌هایی با مشکل روبه رو است. آموزش‌ و‌ پرورش از کسری بودجه شدید رنج می‌برد و کسری بودجه آموزش‌ و‌پ رورش به دلیل انتقال کسری‌های بودجه سال‌های گذشته به سال‌های بعد، روندی تصاعدی را طی کرده است. در چنین شرایطی اگر کسری بودجه سال ۹۶ آموزش‌ و‌ پرورش رفع نشود و به سال ۹۷ انتقال پیدا کند به طورحتم وزارت آموزش‌و‌پرورش را با مشکل روبه رو خواهد کرد.

فرآیند بودجه‌ریزی و تعیین اعتبارات وزارت آموزش‌ و‌ پرورش در دو دهه گذشته بیانگر آن است که اعتبارات وزارت آموزش‌ و‌ پرورش از یک روند صعودی واقع‌بینانه و منطقی برخوردار نبوده است. افزایش ناکافی و نامتناسب بودجه آموزش‌ و‌ پرورش در سال‌های گذشته باعث شده است تا بزرگترین دستگاه اجرایی کشور هر سال از نظر اقتصادی ناتوان‌تر شده و با مشکلات بسیار جدی دست به گریبان باشد.

به نظر می‌رسد علی‌رغم شفافیت نسبی در جداول بودجه‌ای آموزش‌ و‌ پرورش، استانی شدن و انتقال کسری بودجه دو ایراد اساسی بودجه ۹۷ آموزش‌ و‌ پرورش است که می‌تواند آموزش‌ و‌ پرورش را با مشکل جدی روبه رو کند.

حال در شرایطی که اکثریت اعضای کمیسیون آموزش مجلس مخالف استانی شدن بودجه آموزش‌ و‌ پرورش هستند باید منتظر ماند و دید؛ رئیس‌جمهور و مردان تصمیم‌سازش چه راه‌کار تازه‌ای برای مقابله با مشکلات لاینحل اقتصادی آموزش‌ و‌ پرورش در پیش خواهند گرفت.

صدای معلم

یادداشت ها، مقالات و پیام های خود را جهت انتشار در پایگاه خبری معلم ایرانی، به آدرس iranimoallem@gmail.com ارسال بفرمایید.
Share

دیدگاه شما